WellnessProfs voor de thuis-sauna en de professionele branche

Een kort sauna-lesje

Ik hoor het vaak:
Een sauna van 90 graden Celsius?
Je lijkt wel gek!

De traditionele van hout gebouwde Finse sauna heeft een plafondtemperatuur van tenminste 80 gr. C. We spreken in een sauna altijd over een plafond-temperatuur. Dit omdat warme lucht stijgt. Boven in de sauna is het dus aanmerkelijk heter dan een bankje lager. Een niveau lager kan zo maar 15 gr. C. verschil zijn! Heel stipt genomen leert de saunaschool ons dat de saunatemperatuur de temperatuur is gemeten 10 cm onder het plafond. Dat stamt nog wel uit de tijd dat saunaplafonds altijd vlak en horizontaal waren. Technisch gezien is daar nog steeds wat voor te zeggen! De oude Finnen waren echt zo gek nog niet.


Een Finse sauna moet heet zijn!

De hoge temperatuur in de sauna heeft ook zijn reden. De warmtestraling van hout dat opgewarmd is tot minimaal 80 gr C. heeft namelijk een golflengte infraroodstraling (warmtestraling) dat lekker diep in de huidlagen kan doordringen. Hoe hoger de temperatuur, hoe dieper de warmte tot in of zelfs net onder de huidlagen kan doordringen. Ook het soortelijk gewicht van het toegepaste hout is belangrijk. Te harde houtsoorten geven een te intensieve (harde) stralingswarmte, te zachte houtsoorten geven een te softe (diffuse) warmtestraling. Bij gebruik van de juiste houtsoorten en bij de juiste temperatuur zet het lichaam alle haarvaten in de huid open en verwarmd de bloeddoorstroming het hele lichaam tot in de kern. De optimale plaats in de sauna is dan ook liggen op de bovenste bank. Daar pak je de meest intensieve warmtestraling. Natuurlijk is er ook een maximale temperatuur. Komt de temperatuur boven de 100 tot 110 gr. C, dan is de warmtestraling zo intensief en is de lucht zo droog dat het voor de meeste saunagangers onprettig gaat worden. Maar desondanks zijn er nog steeds liefhebbers voor deze extreem hoge sauna-temperaturen.


Natuurkunde kan best lastig te begrijpen zijn.

Het is gewoon een natuurkundig verschijnsel dat lucht droger gaat worden naarmate lucht verwarmd gaat worden. Ik ga het niet te ingewikkeld maken, maar warme lucht kan meer water bevatten dan minder warme lucht. Wij zeggen dat de maximale luchtvochtigheid stijgt. Als de hoeveelheid waterdamp in de lucht tijdens de temperatuurstijging (vrijwel) gelijk blijft, zal de relatieve luchtvochtigheid dalen. Zo hebben wij in onze huiskamer graag een relatieve luchtvochtigheid van 50 tot 60% en bij het plafond in de sauna tussen de 10 en 20%. Komen we in de buurt van de 100 gr. C. dan ligt de relatieve luchtvochtigheid rond of zelfs onder de 5%. Onze slijmvliezen in mond en neus drogen dan wat uit en dat voelt voor velen als heel onplezierig heet.


Een hete droge saunalucht is best belangrijk.

Die hete droge lucht in de sauna heeft wel voordelen. In de hete droge lucht van de sauna kan het zweet dat we in de sauna optimaal produceren makkelijk verdampen. Het verdampingsproces van water (zweet) onttrekt warmte aan de huid waardoor het lichaam koelt. Droge lucht is een slechte geleider van warmte. Hoe droger de lucht, hoe beter de isolatiewaarde. Bij 80 of 90 gr. C. wordt het lichaam dus vrijwel uitsluitend opgewarmd door stralingswarmte. Dat weet je misschien ook wel als sauna ervaringsdeskundige. Als je water over de saunakachel-stenen laat verdampen (de zogenaamde stoomstoot of op zijn Fins ‘Löyly’, in het Duits ‘Aufguss’, of op z’n Belgisch ‘Opgooi’) voelt het ineens een stuk heter. De waterdamp (vochtigheid) in de lucht gaat omhoog, de geleiding van warmte in de lucht neemt toe en er is zelfs sprake van warmteafgifte door condensatie van waterdamp op de huid. De huid, en daarmee het lichaam, wordt dus bij het verdampen van water in de hete saunalucht nog intensiever verwarmd.


Daar maakt de Aino saunaverwarming gebruik van!

Van dat principe maakt de Aino saunaverwarming gebruik. De bedenkers en ontwerpers achter de Finse Aino saunakachel gaan uit van het principe dat de mens het meest geniet en ontspant in een sauna van 65 a 70 gr. C. Zij weten dat bij deze temperatuur het lichaam onvoldoende intensief opwarmt. Maar als er bij die temperatuur een hogere luchtvochtigheid gecreëerd gaat worden waardoor de geleidingswarmte en condensatiewarmte een belangrijk grote rol gaat spelen bij de opwarming van de huid en uiteindelijk het lichaam, voelt dit heerlijk en is dit zeker zo intens. En als je dan het water voorziet van een overheerlijke geur (opgietmiddel of etherische olie in ijs), dan is het verhaal helemaal compleet. Eigenlijk creëer je een situatie tussen de traditionele droge Finse sauna en een stoombad in. Het hoeft dus niet heet, maar ook een Aino brengt uw sauna op 95 gr. C. als u dit wel wenst. Lees meer over de Aino saunakachel.


Hoe zit het dan met een infraroodlichtcabine (ook wel infrarood-sauna genoemd).

In een infraroodlichtcabine heerst een vergelijkbare warmtestraling als die in een hete goede Finse sauna. Alleen wordt het houtwerk aan het plafond niet opgewarmd tot boven de 80 gr. C, maar wordt een vergelijkbare warmtestraling opgewekt door elektrische stralers. De omgevingstemperatuur is dus niet belangrijk, al voelt wat warmte wel aan als prettig. Bij de juiste infraroodstralers zal het lichaam dus ook intensief opgewarmd worden. Wel leert de ervaring dat de uiteindelijke kerntemperatuur van het lichaam niet echt oploopt. De ademhaling en het zitten in in koelere lucht zal hier mede debet aan zijn. In een infraroodcabine (infraroodsauna) is dan ook meestal maar 1 niveau om te zitten en soms te liggen bij infrarood plafondstralers. Voor huid en spieren zal het aangenaam zijn. We mogen een infraroodlichtcabine of infraroodsauna daarom ook niet vergelijken met een Finse sauna. Daarom heb ik zelf wat moeite met het woord infrarood-sauna en noem ik het liever een infrarood-cabine. Wat wel een belangrijk voordeel kan zijn van infraroodstralers is dat deze meteen klaar voor gebruik zijn. Na inschakelen is het een kwestie van een paar minuten voordat zij de warmte overbrengen. Een sauna moet echt een twee uurtjes voorwarmen voordat het hout voldoende op temperatuur is om zijn werk goed te doen. Wij noemen dit ‘voordat de sauna gaar is’. Verder is het maar net wat u als prettig ervaart. De een zweert bij een Finse droge sauna, de ander giet heel graag water op en een derde zit graag in een infraroodcabine omdat Fins voor hem of haar te heet is.

Meer weten over trainingen, workshops en opleidingen over sauna, thermen en wellness? Kijk dan eens op: https://wellnessprofs.com/training-en-opleiding-sauna-en-wellness

WellnessProfs, uw Aino, Narvi en EOS dealer, informatie- en servicepunt voor Nederland en Belgie